沙

Tra từ bắt đầu bởi
沙

Chữ Hán

沙	U+6C99, 沙 CJK UNIFIED IDEOGRAPH-6C99

← 沘
[U+6C98]

CJK Unified Ideographs

沚 →
[U+6C9A]

giản. và phồn.		沙

Chữ phái sinh thêm

𠈱, 𢇄, 𣮅, 𭴲, 𥇇, 𦀛, 𬠋, 𣻅, 𱋘, 𰾈, 𩊮, 𩳑, 𲍔, 𪌮, 𬇭, 𪶼, 𣾾, 𩣠, 𰝥
𪟜, 𡋷, 𭃹, 𥁲, 𥆝, 𣹇, 𰈌, 𦀟, 𧋊, 𩣟, 𬷙, 𬕍, 𡱳, 𮮋, 𬮪, 𦹈, 𭭰

Tham khảo

Khang Hi từ điển: tr. 611, ký tự 21

Đại Hán-Hòa từ điển: ký tự 17212

Dae Jaweon: tr. 1005, ký tự 3

Hán ngữ Đại Tự điển (ấn bản đầu tiên): tập 3, tr. 1562, ký tự 9

Dữ liệu Unihan: U+6C99

Tiếng Việt

沙 viết theo chữ quốc ngữ
nhểu, sa, sà, xòa
Tra mục từ trên để biết ngữ nghĩa tiếng Việt.

Chữ Nôm

Cách phát âm

IPA theo giọng
Hà Nội	Huế	Sài Gòn
ɲḛw˧˩˧	ɲew˧˩˨	ɲew˨˩˦

Vinh	Thanh Chương	Hà Tĩnh
ɲew˧˩		ɲḛʔw˧˩

Dạng Nôm của nhểu (đờm dãi)

Cách phát âm

IPA theo giọng
Hà Nội	Huế	Sài Gòn
saː˧˧	ʂaː˧˥	ʂaː˧˧

Vinh	Thanh Chương	Hà Tĩnh
ʂaː˧˥		ʂaː˧˥˧

Dạng Nôm của sa
1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)‎, xuất bản 1866, dòng 82:
説(Thoắt)𦖑(nghe)翹(Kiều)㐌(đã)潭(đầm)潭(đầm)珠(châu)沙(sa)

Cách phát âm

IPA theo giọng
Hà Nội	Huế	Sài Gòn
sa̤ː˨˩	ʂaː˧˧	ʂaː˨˩

Vinh	Thanh Chương	Hà Tĩnh
ʂaː˧˧

Dạng Nôm của sà
沙𫴋 ― sà xuống

Cách phát âm

IPA theo giọng
Hà Nội	Huế	Sài Gòn
swa̤ː˨˩	swaː˧˧	swaː˨˩

Vinh	Thanh Chương	Hà Tĩnh
swa˧˧

Dạng Nôm của xòa
吹沙 ― xuề xòa

Tham khảo

Huỳnh Tịnh Của (1895), Đại Nam Quấc âm tự vị, tập II, tr. 275
Hồ Lê (chủ biên) (1976), Bảng tra chữ nôm, Hà Nội: Viện Ngôn ngữ học, Uỷ ban khoa học xã hội Việt Nam, tr. 44
Trần Văn Kiệm (2004), Giúp đọc Nôm và Hán Việt, Nhà xuất bản Đà Nẵng, tr. 712

Tiếng Nhật

Wikipedia tiếng Nhật có một bài viết về:

沙

Kanji

沙

(Jōyō kanji)

Âm đọc

Go-on: しゃ (sha)
Kan-on: さ (sa, Jōyō)
Kun: すな (suna, 沙)、いさご (isago, 沙)、よなげる (yonageru, 沙げる)

Từ nguyên

Kanji trong mục từ này
沙
すな Lớp: S
kun'yomi

Kanji trong mục từ này
沙
いさご Lớp: S
kun'yomi

Để biết cách phát âm và định nghĩa của 沙 – xem từ: 砂

(The following entry does not have a page created for it yet: 砂.)

Từ nguyên

Kanji trong mục từ này
沙
しゃ Lớp: S
goon

Kanji trong mục từ này
沙
さ Lớp: S
kan'on

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: [ɕa̠]

IPA^{(ghi chú)}: [sa̠]

Danh từ

沙(しゃ) hoặc 沙(さ) (sha hoặc sa)

Một phần trăm triệu (1/100.000.000)

Tiếng Nhật cổ

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: [sa̠]

Danh từ

沙 (sa)

Sa (cát).
~ 759, Vạn diệp tập, tập 13, bài 3226
沙邪礼浪浮而流長谷河可依礒之無蚊不怜也
さざれなみうきてながるるはつせがはよるべきいそのなきがさぶしさ
Cát sỏi trôi theo dòng, không neo được vào tảng đá nào nên cô đơn.

Tiếng Okinawa

Kanji

沙

(Jōyō kanji)

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: [sa]

Định nghĩa

沙(さ) hoặc 沙(sa) (sa) [[Category:Từ loại không hợp kệ. tiếng Okinawa|さ]]

Xem 砂.

Tiếng Triều Tiên

Từ nguyên

Từ tiếng Hán trung cổ 沙. Recorded as Middle Korean gđ (Yale: sa) in Hunmong Jahoe (訓蒙字會 / 훈몽자회), 1527.

Cách phát âm

(HQ tiêu chuẩn/Seoul) IPA^{(ghi chú)}: [sʰa̠]
Ngữ âm Hangul: [사]

Hanja

沙 (사)

Dạng hanja^? của 사 (“cát”)
Đồng nghĩa: 砂 (사 (sa))

Từ ghép

백사장 (白沙場, baeksajang, “bãi cát”)
사공 (沙工, sagong)
사구 (沙丘, sagu)
사기 (沙器, sagi)
사막 (沙漠, samak, “sa mạc”)
사발 (沙鉢, sabal)
사암 (沙巖, saam)
사탕 (沙糖, satang)
사태 (沙汰, satae)
사포 (沙布, sapo)
산사태 (山沙汰, sansatae, “lở đất”)
토사 (土沙, tosa)

Tham khảo

국제퇴계학회 대구경북지부 (國際退溪學會大邱慶北支部) (2007). Digital Hanja Dictionary, 전자사전／電子字典.

Tiếng Triều Tiên trung đại

Từ nguyên

Từ tiếng Hán trung cổ 沙.

Hanja

沙 (사)

Dạng Hán tự của 사 (sa).
Thế kỷ 13, Nhất Nhiên (일연), “처용가”, trong Tam quốc di sự (삼국유사):
入良沙寢矣見昆
들어사자리에보곤
Ta nhìn vào chỗ ngồi

Tiếng Tày

Cách phát âm

(Thạch An – Tràng Định) IPA^{(ghi chú)}: [ʂaː˧˧]
(Trùng Khánh) IPA^{(ghi chú)}: [ʂaː˦˥]
Phonetic: sa

Danh từ

沙 (sa)

Dạng Nôm Tày của sa.

浮沙 ― phù sa ― bãi cát

Dạng Nôm Tày của soa.

噉伩跒𱒚疓跒沙

Ngám giò kha rại nái kha soa

Vừa nhấc chân trái đã mỏi chân phải. (Ca dao)

Tham khảo

Dương Nhật Thanh; Hoàng Tuấn Nam (2003), Hoàng Triều Ân (biên tập), Từ điển chữ Nôm Tày‎, Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học Xã hội

Tiếng Trung Quốc

Wikipedia có bài viết về:

沙 (tiếng Trung văn viết tiêu chuẩn^?)
沙 (tiếng Quảng Đông)

Nguồn gốc ký tự

Sự tiến hóa của chữ 沙
Tây Chu	Thuyết văn giải tự (biên soạn vào thời Hán)
Kim văn	Tiểu triện

Các ký tự trong cùng chuỗi ngữ âm (沙) (Zhengzhang, 2003)

	Tiếng Hán thượng cổ
硰
娑
挱
挲
桫
渻
沙
紗
砂
鯊
裟
桬
髿
魦
莎
莏

Ideogrammic compound (會意) : 水 (“nước”) + 少 (“thiếu”).

Từ nguyên

Từ tiếng Hán-Tạng nguyên thủy *s(r)aj (“đất, cát”). Đối chiếu với tiếng Tây Tạng ས (sa, “cát”) và tiếng Miến Điện သဲ (sai:, “cát”).

Cách phát âm

Quan thoại
(Tiêu chuẩn)
(Bính âm Hán ngữ): shā (sha¹)

(Chú âm phù hiệu): ㄕㄚ

(Thành Đô, SP): sa¹

(Tây An, Bính âm Quan Trung): sǎ

(Nanjing, Nanjing Pinyin): shà

(Đông Can, Chữ Kirin và Wiktionary): са (sa, I)
Quảng Đông
(Quảng Châu–Hồng Kông, Việt bính): saa¹

(Đài Sơn, Wiktionary): sa¹
Cám (Wiktionary): sa¹
Khách Gia
(Sixian, PFS): sâ

(Mai Huyện, Quảng Đông): sa¹
Tấn (Wiktionary): sa¹
Mân Bắc (KCR): suói / sá
Mân Đông (BUC): săi / să
Mân Nam
(Mân Tuyền Chương, POJ): soa / se / sa / see

(Triều Châu, Peng'im): sua¹ / sa¹

(Leizhou, Leizhou Pinyin): sua¹ / sa¹
Southern Pinghua (Nanning, Jyutping++): saa¹
Ngô (Shanghai, Wugniu): ¹so
Tương (Trường Sa, Wiktionary): sa¹

Quan thoại
- (Hán ngữ tiêu chuẩn)⁺
  - Bính âm Hán ngữ: shā
  - Chú âm phù hiệu: ㄕㄚ
  - Bính âm thông dụng: sha
  - Wade–Giles: sha¹
  - Yale: shā
  - Quốc ngữ La Mã tự: sha
  - Palladius: ша (ša)
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /ʂä⁵⁵/
- (Thành Đô)
  - Bính âm tiếng Tứ Xuyên: sa¹
  - Scuanxua Ladinxua Xin Wenz: sa
  - IPA Hán học^{(ghi chú)}: /sa⁵⁵/
- (Tây An)
  - Bính âm Quan Trung: sǎ
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /sa²¹/
- (Nanjing)
  - Nanjing Pinyin: shà
  - Nanjing Pinyin (numbered): sha¹
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /ʂa³¹/
- (Đông Can)
  - Chữ Kirin và Wiktionary: са (sa, I)
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /sa²⁴/
  (Lưu ý: Cách phát âm trong tiếng Đông Can hiện đang được thử nghiệm và có thể không chính xác.)
Quảng Đông
- (Quảng Đông tiêu chuẩn, Quảng Châu–Hồng Kông)
  - Việt bính: saa¹
  - Yale: sā
  - Bính âm tiếng Quảng Đông: saa¹
  - Latinh hóa tiếng Quảng Đông: sa¹
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /saː⁵⁵/
- (Tiếng Đài Sơn, Taicheng)
  - Wiktionary: sa¹
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /sa³³/
Cám
- (Nam Xương)
  - Wiktionary: sa¹
  - IPA Hán học ^{(Nam Xương|ghi chú)}: /sa⁴²/
Khách Gia
- (Sixian, bao gồm Miêu Lật và Mỹ Nùng)
  - Pha̍k-fa-sṳ: sâ
  - Hệ thống La Mã hóa tiếng Khách Gia: sa´
  - Bính âm tiếng Khách Gia: sa¹
  - IPA Hán học : /sa²⁴/
- (Mai Huyện)
  - Quảng Đông: sa¹
  - IPA Hán học : /sa⁴⁴/
Tấn
- (Thái Nguyên)⁺
  - Wiktionary: sa¹
  - IPA Hán học (old-style): /sa¹¹/
Mân Bắc
- (Kiến Âu)
  - La Mã hóa phương ngữ Kiến Ninh: suói / sá
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /suɛ⁵⁴/, /sa⁵⁴/

Ghi chú:

suói - bạch thoại;
sá - văn ngôn.

Mân Đông
- (Phúc Châu)
  - Bàng-uâ-cê: săi / să
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /sai⁵⁵/, /sa⁵⁵/

Ghi chú:

săi - bạch thoại;
să - văn ngôn.

Mân Nam
- (Mân Tuyền Chương: Hạ Môn, Tuyền Châu, Chương Châu, Đài Loan (thường dùng))
  - Phiên âm Bạch thoại: soa
  - Tâi-lô: sua
  - Phofsit Daibuun: soaf
  - IPA (Hạ Môn, Chương Châu, Đài Bắc, Cao Hùng): /sua⁴⁴/
  - IPA (Tuyền Châu): /sua³³/
- (Mân Tuyền Chương: Đài Loan (thường dùng))
  - Phiên âm Bạch thoại: se
  - Tâi-lô: se
  - Phofsit Daibuun: sef
  - IPA (Đài Bắc, Cao Hùng): /se⁴⁴/
- (Mân Tuyền Chương: Hạ Môn, Tuyền Châu, Đài Loan (thường dùng))
  - Phiên âm Bạch thoại: sa
  - Tâi-lô: sa
  - Phofsit Daibuun: saf
  - IPA (Hạ Môn, Đài Bắc, Cao Hùng): /sa⁴⁴/
  - IPA (Tuyền Châu): /sa³³/
- (Mân Tuyền Chương: Chương Châu)
  - Phiên âm Bạch thoại: see
  - Tâi-lô: see
  - IPA (Chương Châu): /sɛ⁴⁴/

Ghi chú:

soa, se - bạch thoại;
sa/see - văn ngôn.

- (Triều Châu)
  - Peng'im: sua¹ / sa¹
  - Phiên âm Bạch thoại-like: sua / sa
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /sua³³/, /sa³³/

Ghi chú:

sua1 - bạch thoại;
sa1 - văn ngôn.

- (Leizhou)
  - Leizhou Pinyin: sua¹ / sa¹
  - IPA Hán học: /sua³⁵/, /sa³⁵/

Ghi chú:

sua1 - bạch thoại;
sa1 - văn ngôn.

Southern Pinghua
- (Nanning Pinghua, Tingzi)
  - Jyutping++: saa¹
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /sa⁵³/
Ngô
- (Northern: Shanghai)
  - Wugniu: ¹so
  - MiniDict: so^平
  - Wiktionary Romanisation (Shanghai): ¹so
  - Sinological IPA (Shanghai): /so⁵³/
Tương
- (Trường Sa)
  - Wiktionary: sa¹
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /sa̠³³/

Định nghĩa

沙

Cát (Loại từ: 粒 c mn)
泥沙 ― níshā ― phù sa

沙漠 ― shāmò ― sa mạc

1919, Calvin Wilson Mateer (狄考文) và cộng sự, “Sáng 22:17 (創世記)”, trong Kinh Thánh (聖經 (和合本)):
論福、我必賜大福給你、論子孫、我必叫你的子孫多起來、如同天上的星、海邊的沙、你子孫必得着仇敵的城門。
sẽ ban phước cho ngươi, thêm dòng-dõi ngươi nhiều như sao trên trời, đông như cát bờ biển, và dòng-dõi đó sẽ chiếm được cửa thành quân nghịch.
(Thường dùng trong địa danh) Cạn, nông.
[Có] hạt, hột.
豆沙 ― dòushā ― tương đậu đỏ
[Dưa hấu] ngon, mềm và sạn (như cát).
沙梨 ― shālí ― Pyrus pyrifolia

西沙瓜 ― xīshāguā ― Dạng khác của 硒砂瓜
(of a voice) Khàn.
沙啞／沙哑 ― shāyǎ ― khàn

叫到把聲沙嗮 [Cantonese, phồn.]
叫到把声沙嗮 [Cantonese, giản.]
giu³ dou³ baa² seng¹ saa¹ saai³ [Việt bính]
hét nhiều nên bị khản giọng
(không còn dùng) Số 10⁻⁸
Nói tắt của 沙皇.
沙俄 ― Shā'é ― Đế quốc Nga
(Malaysia, Singapore) Nói tắt của 沙巴 (“Sabah”).
(Trung Quốc đại lục) Nói tắt của 沙特阿拉伯 (“Saudi Arabia”).
(Hong Kong) Nói tắt của 沙田 (“Sa Điền”).
Tên một họ
(Hong Kong) Nói tắt của 長沙灣／长沙湾 (“Trưởng Sa Loan”).

Từ ghép

Hậu duệ

→ Tiếng Thái nguyên thủy: *zwɯəjᴬ
- Tiếng Tai Tây Nam nguyên thủy: *zaːjᴬ
  - Tiếng Thái: ทราย (traai)

Từ nguyên

Cách phát âm

Quan thoại
(Bính âm Hán ngữ): shà (sha⁴)

(Chú âm phù hiệu): ㄕㄚˋ

Quan thoại
- (Hán ngữ tiêu chuẩn)⁺
  - Bính âm Hán ngữ: shà
  - Chú âm phù hiệu: ㄕㄚˋ
  - Bính âm thông dụng: shà
  - Wade–Giles: sha⁴
  - Yale: shà
  - Quốc ngữ La Mã tự: shah
  - Palladius: ша (ša)
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /ʂä⁵¹/

Động từ

沙

(thuộc phương ngữ) Lắc để tạp chất dồn lại.

Từ nguyên

Cách phát âm

Quan thoại
(Bính âm Hán ngữ): suō (suo¹)

(Chú âm phù hiệu): ㄙㄨㄛ

Quan thoại
- (Hán ngữ tiêu chuẩn)⁺
  - Bính âm Hán ngữ: suō
  - Chú âm phù hiệu: ㄙㄨㄛ
  - Bính âm thông dụng: suo
  - Wade–Giles: so¹
  - Yale: swō
  - Quốc ngữ La Mã tự: suo
  - Palladius: со (so)
  - IPA Hán học ^{(ghi chú)}: /su̯ɔ⁵⁵/

Động từ

沙

Dạng thay thế của 娑: Xoay; quay.
Dạng thay thế của 挲: Vuốt ve.

Từ ghép

沙劘

Từ nguyên

Để biết cách phát âm và định nghĩa của 沙 – xem 砂. (Ký tự này là dạng the second-round simplified của 砂).

Tham khảo

“沙”, trong 漢語多功能字庫 (Hán ngữ đa công năng tự khố)‎, 香港中文大學 (Đại học Trung văn Hồng Kông), 2014–
“沙”, trong 教育部異體字字典 (Giáo dục bộ dị thể tự tự điển)‎, Bộ Giáo dục (Trung Hoa Dân Quốc), 2017
Viện Khoa học Xã hội Việt Nam (2008), Từ điển Trung Việt, Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, tr. 1039

Chữ Hán

Ký tự chữ Hán

Chuyển tự

Từ phái sinh

Tham khảo

Tiếng Việt

Chữ Nôm

Cách phát âm

Cách phát âm

Cách phát âm

Cách phát âm

Tham khảo

Tiếng Nhật

Kanji

Âm đọc

Từ nguyên

Từ nguyên

Cách phát âm

Danh từ

Tiếng Nhật cổ

Cách phát âm

Danh từ

Tiếng Okinawa

Kanji

Cách phát âm

Định nghĩa

Tiếng Triều Tiên

Từ nguyên

Cách phát âm

Hanja

Từ ghép

Tham khảo

Tiếng Triều Tiên trung đại

Từ nguyên

Hanja

Tiếng Tày

Cách phát âm

Danh từ

Tham khảo

Tiếng Trung Quốc

Nguồn gốc ký tự

Từ nguyên

Cách phát âm

Định nghĩa

Từ ghép

Hậu duệ

Từ nguyên

Cách phát âm

Động từ

Từ nguyên

Cách phát âm

Động từ

Từ ghép

Từ nguyên

Tham khảo