自由
Tiếng Việt
[sửa]| Chữ Hán Nôm trong mục từ này | |
|---|---|
| 自 | 由 |
Danh từ
[sửa]自由
Tính từ
[sửa]自由
Tiếng Kunigami
[sửa]| Kanji trong mục từ này | |
|---|---|
| 自 | 由 |
| Lớp: 2 | Lớp: 3 |
Danh từ
[sửa]自由 (jiyū)
Tiếng Nhật
[sửa]| Kanji trong mục từ này | |
|---|---|
| 自 | 由 |
| じ Lớp: 2 |
ゆう Lớp: 3 |
| on'yomi | |
Từ nguyên
[sửa]/d͡ʑiːu/ → /d͡ʑijuː/
Ban đầu được vay mượn từ tiếng Hán trung cổ 自由 với nghĩa gốc đại khái là “phát sinh từ chính mình”. Được Fukuzawa Yukichi sử dụng lại vào những năm 1860 như một bản dịch của từ tiếng Anh freedom hoặc liberty, phát triển từ nghĩa gốc: “tự do hành động theo suy nghĩ của riêng mình, không bị hạn chế”.[1][2] Tuy nhiên, Li (2014) đề xuất rằng kể từ thời nhà Hán 自由 đã có nghĩa là “tự do”, from từ trước đó có nghĩa là “theo ý mình.”[3]
Cách phát âm
[sửa]Tính từ
[sửa]自由 (jiyū) ←じいう (ziiu)?-na (Danh tính từ 自由な (jiyū na), adverbial 自由に (jiyū ni))
- tự do.
- (Vui lòng thêm ngày tháng cho trích dẫn), “第一条 [Điều 1]”, trong 世界人権宣言 [Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền]:
- すべての人間は、生れながらにして自由であり、かつ、尊厳と権利とについて平等である。
- Subete no ningen wa, umarenagara ni shite jiyū de ari, katsu, songen to kenri to ni tsuite byōdō de aru.
- Mọi người sinh ra tự do và bình đẳng về phẩm cách và quyền lợi.
- すべての人間は、生れながらにして自由であり、かつ、尊厳と権利とについて平等である。
- linh hoạt.
Biến tố
[sửa]| Dạng thân từ | |||
|---|---|---|---|
| Chưa hoàn thành (未然形) | 自由だろ | じゆうだろ | jiyū daro |
| Tiếp diễn (連用形) | 自由で | じゆうで | jiyū de |
| Kết thúc (終止形) | 自由だ | じゆうだ | jiyū da |
| Thuộc tính (連体形) | 自由な | じゆうな | jiyū na |
| Giả thuyết (仮定形) | 自由なら | じゆうなら | jiyū nara |
| Mệnh lệnh (命令形) | 自由であれ | じゆうであれ | jiyū de are |
| Dạng hình thái gợi ý | |||
| Không trang trọng phủ định | 自由ではない 自由じゃない |
じゆうではない じゆうじゃない |
jiyū de wa nai jiyū ja nai |
| Không trang trọng quá khứ | 自由だった | じゆうだった | jiyū datta |
| Không trang trọng bất quá khứ | 自由ではなかった 自由じゃなかった |
じゆうではなかった じゆうじゃなかった |
jiyū de wa nakatta jiyū ja nakatta |
| Trang trọng | 自由です | じゆうです | jiyū desu |
| Trang trọng phủ định | 自由ではありません 自由じゃありません |
じゆうではありません じゆうじゃありません |
jiyū de wa arimasen jiyū ja arimasen |
| Trang trọng quá khứ | 自由でした | じゆうでした | jiyū deshita |
| Trang trọng bất quá khứ | 自由ではありませんでした 自由じゃありませんでした |
じゆうではありませんでした じゆうじゃありませんでした |
jiyū de wa arimasen deshita jiyū ja arimasen deshita |
| Liên kết | 自由で | じゆうで | jiyū de |
| Điều kiện | 自由なら（ば） | じゆうなら（ば） | jiyū nara (ba) |
| Tạm thời | 自由だったら | じゆうだったら | jiyū dattara |
| Ý chí | 自由だろう | じゆうだろう | jiyū darō |
| Trạng từ | 自由に | じゆうに | jiyū ni |
| Mức độ | 自由さ | じゆうさ | jiyūsa |
| Dạng thân từ | |||
|---|---|---|---|
| Phi thực tế (未然形) | 自由なら | じいうなら | ziiunara |
| Tiếp diễn (連用形) | 自由に[1] 自由なり[2] | じいうに じいうなり | ziiuni ziiunari |
| Kết thúc (終止形) | 自由なり | じいうなり | ziiunari |
| Thuộc tính (連体形) | 自由なる | じいうなる | ziiunaru |
| Thực tế (已然形) | 自由なれ | じいうなれ | ziiunare |
| Mệnh lệnh (命令形) | 自由なれ | じいうなれ | ziiunare |
| Dạng hình thái gợi ý | |||
| Phủ định | 自由ならず | じいうならず | ziiunarazu |
| Liên từ tương phản | 自由なれど | じいうなれど | ziiunaredo |
| Liên từ nguyên nhân | 自由なれば | じいうなれば | ziiunareba |
| Liên từ điều kiện | 自由ならば | じいうならば | ziiunaraba |
| Thì quá khứ (trực tiếp) | 自由なりき | じいうなりき | ziiunariki |
| Thì quá khứ (gián tiếp) | 自由なりけり | じいうなりけり | ziiunarikeri |
| Phó động từ | 自由に | じいうに | ziiuni |
[1]Không có trợ động từ.
[2]Có trợ động từ.
Danh từ
[sửa]- Sự tự do.
- (hiếm) nhu cầu (hàng hóa và dịch vụ).
- (uyển ngữ) nhà vệ sinh.
Từ phái sinh
[sửa]Hậu duệ
[sửa]Hậu duệ
[sửa]- ↑ 1866: 西洋事情 (Seiyō Jijō, “Tây dương sự tình”), Fukuzawa Yukichi, bản điện tử (bằng tiếng Nhật), https://web.archive.org/web/20080613053020/http://project.lib.keio.ac.jp/dg_kul/fukuzawa_title.php?id=3
- ↑ 2004: 「明治の日本が作り出した新しい言語」 (Meiji no Nihon ga Tsukuridashita Atarashii Gengo, “Ngôn ngữ mới được tạo ra bởi Nhật Bản thời Minh Trị”), Takeshi Ozeki (bằng tiếng Nhật), https://web.archive.org/web/20200810003322/http://hermes-ir.lib.hit-u.ac.jp/rs/bitstream/10086/8702/1/hogaku0030301790.pdf, page 11 of the PDF.
- ↑ Li Chenyang (October 2014), “The Confucian Concept of Freedom”, trong Philosophy East and West, tập 64, số 4, University of Hawai'i Press, tr. 902-919
- ↑ Matsumura, Akira (biên tập) (2006), 大辞林 [Daijirin] (bằng tiếng Nhật), ấn bản 3, Tokyo: Sanseidō, →ISBN
- ↑ Viện nghiên cứu văn hóa phát thanh truyền hình NHK (biên tập) (1998), NHK日本語発音アクセント辞典 [Từ điển giọng phát âm tiếng Nhật NHK] (bằng tiếng Nhật), Tokyo: NHK Publishing, Inc., →ISBN
- ↑ 1997, 新明解国語辞典 (Shin Meikai Kokugo Jiten), ấn bản lần thứ năm (bằng tiếng Nhật), Tōkyō: Sanseidō, →ISBN
- “自由”, trong 漢字ぺディア [Kanjipedia] (bằng tiếng Nhật), 日本漢字能力検定協会, 2015–2026
- 2002, Ineko Kondō; Fumi Takano; Mary E Althaus; và những người khác, Shogakukan Progressive Japanese-English Dictionary, ấn bản 3, Tokyo: Shōgakukan, →ISBN.
- Shinmura, Izuru (biên tập) (1998), 広辞苑 [Kōjien] (bằng tiếng Nhật), ấn bản năm, Tokyo: Iwanami Shoten, →ISBN
- Kitahara, Yasuo (biên tập) (2002), 明鏡国語辞典 [Meikyō Kokugo Jiten] (bằng tiếng Nhật), ấn bản 1, Tokyo: Taishūkan Shoten, →ISBN
Tiếng Okinawa
[sửa]| Kanji trong mục từ này | |
|---|---|
| 自 | 由 |
| じ Lớp: 2 |
ゆー Lớp: 3 |
| on'yomi | |
Từ nguyên
[sửa]Vay mượn từ tiếng Nhật 自由 (jiyū).
Cách phát âm
[sửa]Danh từ
[sửa]自由 hoặc 自由 (jiyū or jiyu)
Tính từ
[sửa]自由 hoặc 自由 (jiyū or jiyu)
- tự do.
- (Vui lòng thêm ngày tháng cho trích dẫn), “第一条 [Điều 1]”, trong 世界人権宣言 [Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền]:
- 人間ー誰ん生まりやぎーなー自由やい、また、胴大切に思ゆる肝とぅ胴守らんでぃる肝ー、誰やてぃんゆぬ如授かとーるむんやん。
- Ninjinō taa n 'nmariyagīnā jiyu yai, mata, dū tēshichi ni umuyuru chimu tu dū mamurandiru chimō, tā yatin yunugutu sajakatōru mun yan.
- Mọi người sinh ra tự do và bình đẳng về phẩm cách và quyền lợi.
Tham khảo
[sửa]Tiếng Tráng
[sửa]Danh từ
[sửa]自由
Tiếng Triều Tiên
[sửa]| Hanja trong mục từ này | |
|---|---|
| 自 | 由 |
Danh từ
[sửa]自由 (jayu) (hangul 자유)
- Dạng hanja? của 자유 (“tự do”)
- 모든 人間은 태어날 때부터 自由로우며 그 尊嚴과 權利에 있어 同等하다.
- Modeun ingan-eun taeeonal ttaebuteo jayuroumyeo geu jon-eomgwa gwonrie iss-eo dongdeunghada.
- Mọi người sinh ra tự do và bình đẳng về phẩm cách và quyền lợi. (Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền)
Tiếng Trung Quốc
[sửa]from; self; oneself from; self; oneself; since |
follow; from; it is for...to follow; from; it is for...to; reason; cause; because of; due to; by; to; to leave it (to sb) | ||
|---|---|---|---|
| giản. và phồn. (自由) |
自 | 由 | |
| cách viết khác | 自繇 | ||
Từ nguyên
[sửa]Có thể chứng thực ít nhất là từ thời Hán, ban đầu là một cụm động từ có nghĩa là "theo ý mình" sau đó là một tính từ có nghĩa là "được tự do."[1]
Cách phát âm
[sửa]- Quan thoại
- (Tiêu chuẩn)
- (Bính âm Hán ngữ):
- (Chú âm phù hiệu): ㄗˋ ㄧㄡˊ
- (Đông Can, Chữ Kirin và Wiktionary): зыю (zɨi͡u, III-I)
- (Tiêu chuẩn)
- Quảng Đông
- (Quảng Châu–Hồng Kông, Việt bính): zi6 jau4
- (Đài Sơn, Wiktionary): du5 yiu3
- (Quảng Châu–Hồng Kông, Việt bính): zi6 jau4
- Khách Gia
- (Tứ Huyện, PFS): chhṳ-yù
- (Mai Huyện, Quảng Đông): ci4 yiu2
- Tấn (Wiktionary): zi3 iou1
- Mân Đông (BUC): cê̤ṳ-iù
- Puxian Min (Pouseng Ping'ing): zo5 iu2
- Mân Nam
- (Mân Tuyền Chương, POJ): chū-iû / chīr-iû / chī-iû
- (Triều Châu, Peng'im): ze6 iu5 / zu6 iu5
- Ngô (Shanghai, Wugniu): 6zy-yeu
- Quan thoại
- (Hán ngữ tiêu chuẩn)+
- Bính âm Hán ngữ:
- Chú âm phù hiệu: ㄗˋ ㄧㄡˊ
- Bính âm thông dụng: zìhyóu
- Wade–Giles: tzŭ4-yu2
- Yale: dz̀-yóu
- Quốc ngữ La Mã tự: tzyhyou
- Palladius: цзыю (czyju)
- IPA Hán học (ghi chú): /t͡sz̩⁵¹ joʊ̯³⁵/
- (Đông Can)
- Chữ Kirin và Wiktionary: зыю (zɨi͡u, III-I)
- IPA Hán học (ghi chú): /t͡sz̩⁴⁴ iou²⁴/
- (Lưu ý: Cách phát âm trong tiếng Đông Can hiện đang được thử nghiệm và có thể không chính xác.)
- (Hán ngữ tiêu chuẩn)+
- Quảng Đông
- (Quảng Đông tiêu chuẩn, Quảng Châu–Hồng Kông)+
- Việt bính: zi6 jau4
- Yale: jih yàuh
- Bính âm tiếng Quảng Đông: dzi6 jau4
- Latinh hóa tiếng Quảng Đông: ji6 yeo4
- IPA Hán học (ghi chú): /t͡siː²² jɐu̯²¹/
- (Tiếng Đài Sơn, Taicheng)
- Wiktionary: du5 yiu3
- IPA Hán học (ghi chú): /tu³² jiu²²/
- (Quảng Đông tiêu chuẩn, Quảng Châu–Hồng Kông)+
- Khách Gia
- (Miền Bắc Tứ Huyện, bao gồm Miêu Lật)
- Pha̍k-fa-sṳ: chhṳ-yù
- Hệ thống La Mã hóa tiếng Khách Gia: cii iuˇ
- Bính âm tiếng Khách Gia: ci4 yiu2
- IPA Hán học : /t͡sʰɨ⁵⁵ i̯u¹¹/
- (Miền Nam Tứ Huyện, bao gồm Mỹ Nùng)
- Pha̍k-fa-sṳ: chhṳ-yù
- Hệ thống La Mã hóa tiếng Khách Gia: cii (r)iuˇ
- Bính âm tiếng Khách Gia: ci4 yiu2
- IPA Hán học : /t͡sʰɨ⁵⁵ (j)i̯u¹¹/
- (Mai Huyện)
- Quảng Đông: ci4 yiu2
- IPA Hán học : /t͡sʰz̩⁵³⁻⁵⁵ iu¹¹/
- (Miền Bắc Tứ Huyện, bao gồm Miêu Lật)
- Tấn
- (Thái Nguyên)+
- Wiktionary: zi3 iou1
- IPA Hán học (old-style): /t͡sz̩⁴⁵ iəu¹¹/
- (Thái Nguyên)+
- Mân Đông
- (Phúc Châu)
- Bàng-uâ-cê: cê̤ṳ-iù
- IPA Hán học (ghi chú): /t͡sy²⁴²⁻⁵⁵ ieu⁵³/
- (Phúc Châu)
- Puxian Min
- (Putian)
- Pouseng Ping'ing: zo5 iu2
- Báⁿ-uā-ci̍: ceō-iú
- Sinological IPA (key): /t͡so¹¹ iu¹³/
- (Xianyou)
- Pouseng Ping'ing: zo5 iu2
- Sinological IPA (key): /t͡so²¹ iu²⁴/
- (Putian)
- Mân Nam
- (Mân Tuyền Chương: Hạ Môn, Chương Châu)
- Phiên âm Bạch thoại: chū-iû
- Tâi-lô: tsū-iû
- Phofsit Daibuun: zuxiuu
- IPA (Hạ Môn): /t͡su²²⁻²¹ iu²⁴/
- IPA (Chương Châu): /t͡su²²⁻²¹ iu¹³/
- (Mân Tuyền Chương: Tuyền Châu)
- Phiên âm Bạch thoại: chīr-iû
- Tâi-lô: tsīr-iû
- IPA (Tuyền Châu): /t͡sɯ⁴¹⁻²² iu²⁴/
- (Mân Tuyền Chương: Jinjiang, Philippines)
- Phiên âm Bạch thoại: chī-iû
- Tâi-lô: tsī-iû
- Phofsit Daibuun: cixiuu
- IPA (Jinjiang, Philippines): /t͡si⁴¹⁻²² iu²⁴/
- (Triều Châu)
- Peng'im: ze6 iu5 / zu6 iu5
- Phiên âm Bạch thoại-like: tsṳ̆ iû / tsŭ iû
- IPA Hán học (ghi chú): /t͡sɯ³⁵⁻¹¹ iu⁵⁵/, /t͡su³⁵⁻¹¹ iu⁵⁵/
- (Mân Tuyền Chương: Hạ Môn, Chương Châu)
Ghi chú: zu6 iu5 - Chaoyang.
Tính từ
[sửa]自由
Danh từ
[sửa]自由
Trái nghĩa
[sửa]- (từ trái nghĩa của “triết học:tự do”): 必然
Từ phái sinh
[sửa]- 一二三自由日
- 不自由毋寧死
- 人身自由
- 全景自由
- 公海自由
- 出版自由
- 四大自由
- 妨害自由
- 妨害自由罪
- 婚姻自由
- 學術自由
- 宗教自由
- 居住自由
- 思想自由
- 意見自由
- 新聞自由
- 智力活動自由
- 祕密通訊自由
- 結社自由
- 自由世界
- 自由中國
- 自由主義
- 自由企業
- 自由價格
- 自由公債
- 自由刑
- 自由化
- 自由城
- 自由基
- 自由報業
- 自由女神像
- 自由島
- 自由市
- 自由市場
- 自由度
- 自由心證
- 自由意志
- 自由戀愛
- 自由戰士
- 自由投票
- 自由放任
- 自由文化
- 自由日
- 自由業
- 自由權
- 自由民
- 自由泳
- 自由港
- 自由王國
- 自由球
- 自由畫
- 自由稅率
- 自由競爭
- 自由經濟
- 自由職業
- 自由能
- 自由自在
- 自由航行
- 自由落體
- 自由落體運動
- 自由行
- 自由裁量
- 自由詞組
- 自由詩
- 自由貿易
- 自由貿易區
- 自由貿易區協定
- 自由貿易港
- 自由車
- 自由軟件
- 自由軟體
- 自由邦
- 自由電子
- 自由體操
- 自由鬥士
- 自由黨
- 著作自由
- 言論自由
- 財務自由
- 資訊自由法
- 通訊自由
- 遷徙自由
- 間接自由球
- 集會自由
Hậu duệ
[sửa]- → Tiếng Tráng: swyouz
Tham khảo
[sửa]- ↑ Li Chenyang (October 2014), “The Confucian Concept of Freedom”, trong Philosophy East and West, tập 64, số 4, University of Hawai'i Press, tr. 902-919
Thể loại:
- Mục từ tiếng Việt
- Danh từ tiếng Việt
- nouns in Han script tiếng Việt
- Vietnamese Han tu
- Tính từ tiếng Việt
- adjectives in Han script tiếng Việt
- Từ đánh vần với 自 tiếng Kunigami
- Từ đánh vần với 由 tiếng Kunigami
- Mục từ tiếng Kunigami
- Mục từ có mã sắp xếp thủ công không thừa tiếng Kunigami
- Danh từ tiếng Kunigami
- Từ đánh vần với kanji lớp 2 tiếng Kunigami
- Từ đánh vần với kanji lớp 3 tiếng Kunigami
- Mục từ có 2 ký tự kanji tiếng Kunigami
- Từ đánh vần với 自 là じ tiếng Nhật
- Từ đánh vần với 由 là ゆう tiếng Nhật
- Từ có âm đọc on'yomi tiếng Nhật
- Từ vay mượn từ tiếng Hán trung cổ tiếng Nhật
- Từ dẫn xuất từ tiếng Hán trung cổ tiếng Nhật
- Từ dẫn xuất từ tiếng Anh tiếng Nhật
- Mục từ có cách phát âm IPA tiếng Nhật
- Mục từ có trọng âm âm vực loại Nakadaka (Tōkyō) tiếng Nhật
- Mục từ có cách phát âm IPA với trọng âm âm vực tiếng Nhật
- Mục từ tiếng Nhật
- Tính từ tiếng Nhật
- Tính từ đuôi な tiếng Nhật
- Từ đánh vần với kanji lớp 2 tiếng Nhật
- Từ đánh vần với kanji lớp 3 tiếng Nhật
- Mục từ có 2 ký tự kanji tiếng Nhật
- Mục từ có ví dụ cách sử dụng tiếng Nhật
- Danh từ tiếng Nhật
- Từ mang nghĩa hiếm tiếng Nhật
- Uyển ngữ tiếng Nhật
- Từ đánh vần với 自 là じ tiếng Okinawa
- Từ đánh vần với 由 là ゆー tiếng Okinawa
- Từ có âm đọc on'yomi tiếng Okinawa
- Từ vay mượn từ tiếng Nhật tiếng Okinawa
- Từ dẫn xuất từ tiếng Nhật tiếng Okinawa
- Mục từ có cách phát âm IPA tiếng Okinawa
- Mục từ tiếng Okinawa
- Danh từ tiếng Okinawa
- Từ có nhiều âm đọc tiếng Okinawa
- Từ đánh vần với kanji lớp 2 tiếng Okinawa
- Từ đánh vần với kanji lớp 3 tiếng Okinawa
- Mục từ có 2 ký tự kanji tiếng Okinawa
- Tính từ tiếng Okinawa
- Mục từ có ví dụ cách sử dụng tiếng Okinawa
- Mục từ tiếng Tráng
- Danh từ tiếng Tráng
- Ký tự Sawndip tiếng Tráng
- Mục từ tiếng Triều Tiên
- Danh từ tiếng Triều Tiên
- Danh từ dùng Chữ Hán tiếng Triều Tiên
- Hanja tiếng Triều Tiên
- Mục từ có trích dẫn ngữ liệu tiếng Triều Tiên
- Mục từ có liên kết âm thanh tiếng Quan Thoại
- Mục từ có liên kết âm thanh tiếng Quảng Đông
- Mục từ tiếng Trung Quốc
- Mục từ tiếng Quan Thoại
- Mục từ tiếng Đông Can
- Mục từ tiếng Quảng Đông
- Mục từ tiếng Đài Sơn
- Mục từ tiếng Khách Gia
- Mục từ tiếng Tấn
- Mục từ tiếng Mân Đông
- Mục từ tiếng Mân Tuyền Chương
- Mục từ tiếng Triều Châu
- Mục từ tiếng Ngô
- Tính từ tiếng Trung Quốc
- Tính từ tiếng Quan Thoại
- Tính từ tiếng Đông Can
- Tính từ tiếng Quảng Đông
- Tính từ tiếng Đài Sơn
- Tính từ tiếng Khách Gia
- Tính từ tiếng Tấn
- Tính từ tiếng Mân Đông
- Tính từ tiếng Mân Tuyền Chương
- Tính từ tiếng Triều Châu
- Tính từ tiếng Ngô
- Danh từ tiếng Trung Quốc
- Danh từ tiếng Quan Thoại
- Danh từ tiếng Đông Can
- Danh từ tiếng Quảng Đông
- Danh từ tiếng Đài Sơn
- Danh từ tiếng Khách Gia
- Danh từ tiếng Tấn
- Danh từ tiếng Mân Đông
- Danh từ tiếng Mân Tuyền Chương
- Danh từ tiếng Triều Châu
- Danh từ tiếng Ngô
- Mục từ có cách phát âm IPA tiếng Trung Quốc
- Từ đánh vần với 自 tiếng Trung Quốc
- Từ đánh vần với 由 tiếng Trung Quốc
- Mục từ có ví dụ cách sử dụng tiếng Quan Thoại
- Mục từ có trích dẫn ngữ liệu tiếng Quan Thoại
- zh:Triết học