VN

Từ điển mở Wiktionary
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm

Bản mẫu:1000 bài cơ bản Bản mẫu:Khóa-phá hoại Bản mẫu:Two other uses Bản mẫu:Thông tin quốc gia

Việt Nam (tên chính thức: Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam) là quốc gia nằm ở phía Đông bán đảo Đông Dương thuộc khu vực Đông Nam Á. Với dân số ước tính 93,7 triệu dân vào năm 2018, Việt Nam là quốc gia đông dân thứ 15 trên thế giới và là quốc gia đông dân thứ 9 của châu Á( Đứng trước Iran và đứng sau Philippines). Thủ đô là thành phố Hà Nội kể từ năm 1976, với Thành phố Hồ Chí Minh là thành phố đông dân nhất.

Phía Bắc Việt Nam tiếp giáp Trung Quốc, phía Tây giáp LàoCampuchia, phía Tây Nam giáp vịnh Thái Lan, phía Đôngphía Nam giáp Biển Đông và có hơn 4.000 hòn đảo, bãi đá ngầm lớn nhỏ, gần và xa bờ, có vùng nội thủy, lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tếthềm lục địa được Chính phủ Việt Nam xác định khoảng gấp 3 lần diện tích đất liền (khoảng trên 1 triệu km²). Ở Biển Đông có Quần đảo Hoàng SaQuần đảo Trường Sa được Việt Nam tuyên bố chủ quyền nhưng còn đang trong vòng tranh chấp với Đài Loan, Trung Quốc, MalaysiaPhilippines.

Theo nhiều truyền thuyết, nhà nước Việt Nam đầu tiên đã được thành lập từ tận năm 2879 TCN. Do tính chất địa lý đặc thù của miền Bắc Việt Nam nên rất khó khăn để bị xâm lược, đó là lý do tại sao Việt Nam dưới thời Hùng Vương của nhà nước sơ khai Văn Lang đã giữ được nền độc lập rất lâu.

Tuy nhiên, sau sự sụp đổ của Nhà nước Âu Lạc năm 208 TCN (sử khác chép là 179 TCN), miền Bắc Việt Nam đã lâm vào cảnh bị đô hộ trong khoảng 1000 năm bởi nhiều triều đại của Trung Quốc (có một vài giai đoạn ngắn được độc lập sau một số cuộc khởi nghĩa) và chỉ hoàn toàn giành lại độc lập vào năm 939, sau Trận Bạch Đằng (938) của danh tướng Ngô Quyền. Qua các thế kỷ tiếp theo, các triều đại phong kiến của Việt Nam đã không ngừng giữ độc lập (chỉ có một giai đoạn ngắn bị Bắc thuộc khoảng 20 năm dưới triều Nhà Minh), phát triển tiềm lực kinh tế, chính trị, quân sự và đạt giai đoạn hoàng kim tại thời Lê sơ dưới thời vua Lê Thánh Tông. Đến đầu thời Nhà Nguyễn, hình dáng đất nước đã có hình dáng gần giống với hiện nay, thời Hoàng đế Minh Mạng, Đại Nam đã có các cuộc tấn công chiếm đóng các nước Campuchia, Lào. Giữa thế kỷ XIX, Đế quốc Pháp xâm lược chiếm đóng Việt Nam, lập thành chính quyền thuộc địa nửa phong kiến cho đến Cách mạng tháng Tám .

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập dưới tên gọi mới là nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Năm 1954, người Việt đẩy lùi Thực dân Pháp sau trận thắng Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nhưng Việt Nam lại bị chia cắt thành hai miền và cuốn vào một cuộc chiến tàn khốc mới theo Hiệp định Genève và việc Hoa Kỳ can thiệp vào miền Nam: Bắc Việt Nam (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) và Nam Việt Nam (Việt Nam Cộng hòa với hỗ trợ của Hoa Kỳ). Cuộc Chiến tranh Việt Nam kết thúc với chiến thắng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (30/4/1975).

Năm 1986, Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng một loạt các cải cách kinh tế và chính trị đã hướng Việt Nam hội nhập vào nền kinh tế thế giới. Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 178 quốc gia, quan hệ kinh tếthương mạiđầu tư với trên 224 quốc giavùng lãnh thổ, là thành viên Liên Hợp Quốc, ASEAN, ASEM, APEC, WTO, Tổ chức quốc tế Pháp ngữ, Phong trào không liên kết, UNESCO và nhiều tổ chức quốc tế, khu vực khác.[1] Kể từ năm 2000, Việt Nam là một trong những nước có mức tăng trưởng kinh tế nhanh nhất thế giới,[2] tuy nhiên tốc độ tăng trưởng chậm lại trong những năm sau. Việc đổi mới kinh tế thành công đã dẫn đường cho Việt Nam trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới vào năm 2007. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực cải cách kinh tế – xã hội, Việt Nam vẫn còn gặp phải nhiều vấn đề tiêu cực như tỷ lệ hộ nghèo còn cao, bất bình đẳng về thu nhập cao, dịch vụ chăm sóc sức khỏe kém và tình trạng bất bình đẳng giới tính còn nhiều.[3][4][5]

  1. Một số thông tin cơ bản về Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Bộ Ngoại giao Việt Nam, tr. 25. 
  2. Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên BBC2004
  3. "Distribution of Family Income – Gini Index". Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA). Truy cập 27 tháng 11 năm 2011.
  4. Bạn cần phải định rõ title = url = khi sử dụng {{Chú thích web}}.. DOI:10.1016/S0304-4076(02)00161-6.
  5. Bạn cần phải định rõ title = url = khi sử dụng {{Chú thích web}}..