mona

Xem thêm: Phụ lục:Biến thể của "mona"

Ngôn ngữ (21)

Tiếng Anh • Tiếng Anh cổ • Tiếng Anh trung đại • Tiếng Bembe • Tiếng Bunama • Tiếng Frisia cổ • Tiếng Huitoto Murui • Tiếng Ireland • Tiếng Kituba • Tiếng Kongo • Tiếng Lingala • Tiếng Luba-Kasai • Tiếng Pali • Tiếng Quốc tế ngữ • Tiếng Sotho • Tiếng Tahiti • Tiếng Tajio • Tiếng Tây Ban Nha • Tiếng Volapük • Tiếng Ý • Tiếng Yola

Thể loại trang

Tiếng Anh

Từ nguyên

Từ tiếng Tây Ban Nha mona (“khỉ”).

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: /ˈmoʊnə/
Âm thanh (miền Nam nước Anh): (tập tin)

Danh từ

mona (số nhiều monas)

Cercopithecus mona, một loài khỉ phân bố tại Tây Phi.

Từ đảo chữ

Amon, Mano, NOMA, Noam, Oman, Onam, mano, maon, moan, noma

Tiếng Anh cổ

Cách viết khác

mōne gc

Từ nguyên

Từ tiếng German Tây nguyên thủy *mānō, từ tiếng German nguyên thủy *mēnô, từ tiếng Ấn-Âu nguyên thủy *mḗh₁n̥s, có thể là một dạng thêm hậu tố bắt nguồn từ căn tố *meh₁- (“đo”).

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: /ˈmoː.nɑ/

Danh từ

mōna gđ

Mặt trăng.
- kh. 994, Ælfric, Về các mùa trong năm:
  Sē mōna næfþ nān lēoht būtan of þǣre sunnan lēoman, and hē is ealra tungla niðemest.
  Mặt trăng không phát ra ánh sáng mà nhận từ mặt trời, và nó là thiên thể thấp nhất trong tất cả.
- Biên niên sử Anglo-Saxon:
  An. DCCXXXIIII Hēr wæs sē mōna swylċe hē wǣre mid blōde begoten, ⁊ forðferdan Tātwine ⁊ Beda
  Năm 734 Vào năm này, mặt trăng tựa như bị bao phủ bởi máu, và Tatwine cùng Beda đã qua đời.
Lōca nū hū beorhte sē mōna tō niht sċīnþ!
Nhìn kìa, mặt trăng tối nay tỏa sáng rực rỡ làm sao!

On þæs mōnan lēohte læġ lȳtel ǣġ on lēafe.
Dưới ánh trăng, quả trứng nhỏ nằm trên chiếc lá.

Biến cách

Yếu:

	số ít	số nhiều
danh cách	mōna	mōnan
đối cách	mōnan	mōnan
sinh cách	mōnan	mōnena
dữ cách	mōnan	mōnum

Từ phái sinh

Hậu duệ

Tiếng Anh trung đại: mone, moone, mon, moyn, monæ, mona
- Tiếng Anh: moon
- Tiếng Scots: muin
- Tiếng Yola: mona, moone
- Geordie English: muin, meun

Tiếng Anh trung đại

Danh từ

mona

(Early Middle English) Dạng thay thế của mone (“mặt trăng”).

Tiếng Bembe

Từ nguyên

Vay mượn từ tiếng Lingala mona.

Động từ

-mona

Nhìn thấy, xem.

Tiếng Bunama

Từ nguyên

Từ tiếng Châu Đại Dương nguyên thủy *moñak, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo nguyên thủy *məñak.

Danh từ

mona

Món pudding luộc trong nồi đất.

Từ liên hệ

mamonana (“mỡ”)

Tiếng Frisia cổ

Từ nguyên

Từ tiếng German Tây nguyên thủy *mānō, từ tiếng German nguyên thủy *mēnô, từ tiếng Ấn-Âu nguyên thủy *mḗh₁n̥s (“trăng, tháng”). Các từ cùng gốc bao gồm tiếng Anh cổ mōna, tiếng Đức cao địa cổ mâno, tiếng Bắc Âu cổ máni và tiếng Goth 𐌼𐌴𐌽𐌰 (mēna).

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: /ˈmɔːna/

Danh từ

môna gđ

Mặt trăng.

Hậu duệ

Tiếng Bắc Friesland:
Föhr-Amrum: muun

Mooring: moune

Sylt: Muun
Tiếng Frisia Saterland: Moune
Tiếng Tây Frisia: moanne

Tham khảo

Bremmer, Rolf H. (2009), An Introduction to Old Frisian: History, Grammar, Reader, Glossary, Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, →ISBN

Tiếng Huitoto Murui

mona
Gốc từ	Loại từ
mona-	—

Từ nguyên

Các từ cùng gốc bao gồm tiếng Huitoto Minica mona và tiếng Huitoto Nüpode mona.

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: [ˈmɔna]
Tách âm: mo‧na

Danh từ

mona

Trời.

Biến cách

Biến cách của *mona*
	số ít	số nhiều
tuyệt cách	mona	monaɨaɨ
danh cách	monadɨ	monaɨaɨdɨ
đối cách	monana	monaɨaɨna
dữ cách/cách định vị	monamo	monaɨaɨmo
ly cách	monamona	monaɨaɨmona
cách công cụ	monado	monaɨaɨdo
nguyên nhân	monari	monaɨaɨri
vô cách	monanino	monaɨaɨnino
tiếp nối	monanona	monaɨaɨnona

Tham khảo

Shirley Burtch (1983), Diccionario Huitoto Murui (Tomo I) (Linguistica Peruana No. 20)‎ (bằng tiếng Tây Ban Nha), Yarinacocha, Peru: Instituto Lingüístico de Verano, tr. 179
Katarzyna Izabela Wojtylak (2017), A grammar of Murui (Bue): a Witotoan language of Northwest Amazonia.‎, Townsville: Nhà xuất bản Đại học James Cook (luận án tiến sĩ), tr. 127

Tiếng Ireland

Danh từ

mona gđ (sinh cách số ít mona, danh cách số nhiều monaí)

Tiền đúc; tiền bạc.

Biến cách

Biến cách của mona (biến cách loại 4)

Dạng bình thường
	số ít	số nhiều
danh cách	mona	monaí
hô cách	a mhona	a mhonaí
sinh cách	mona	monaí
dữ cách	mona	monaí

Dạng có mạo từ xác định
	số ít	số nhiều
danh cách	an mona	na monaí
sinh cách	an mhona	na monaí
dữ cách	leis an mona don mhona	leis na monaí

Biến đổi âm

Biến đổi âm của *mona*
gốc	nhược hóa	thêm phụ âm vào trước
mona	mhona	không áp dụng

Lưu ý: Không phải dạng biến đổi của từ ngữ nào cũng đều tồn tại trong tiếng Ireland hiện đại tiêu chuẩn.
Mọi dạng biến đổi có thể có đều được trình bày ở đây để tiện tham khảo.

Đọc thêm

Ó Dónaill, Niall (1977), “mona”, trong Foclóir Gaeilge–Béarla [Từ điển Ireland–Anh], Dublin: An Gúm, →ISBN
de Bhaldraithe, Tomás (1959), “mona”, trong English-Irish Dictionary [Từ điển Anh-Ireland], An Gúm
“mona”, trong New English-Irish Dictionary [Tân từ điển Anh-Ireland], Foras na Gaeilge, 2013–2026

Tiếng Kituba

Động từ

mona

Nhìn thấy, xem.

Tiếng Kongo

Từ nguyên

Kế thừa từ tiếng Bantu nguyên thủy *-bóna.

Động từ

mona

Nhìn thấy, xem.

Tiếng Lingala

Từ nguyên

Vay mượn từ tiếng Kongo mona.

Động từ

-mona (nguyên mẫu komona)

Nhìn thấy, xem.

Tiếng Luba-Kasai

Động từ

mona

Nhìn thấy, xem.

Tiếng Pali

Cách viết khác

Các cách viết khác

𑀫𑁄𑀦 (Chữ Brahmi)
मोन (Chữ Devanagari)
মোন (Chữ Bengal)
මොන (Chữ Sinhalese)
မောန or မေႃၼ (Chữ Miến Điện)
โมน or โมนะ (Chữ Thai)
ᨾᩮᩣᨶ (Chữ Tai Tham)
ໂມນ or ໂມນະ (Chữ Lao)
មោន (Chữ Khmer)
𑄟𑄮𑄚 (Chữ Chakma)

Danh từ

mona gt

Tiếng Quốc tế ngữ

Từ nguyên

Từ mono + -a.

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: /ˈmona/
Âm thanh: (tập tin)
Vần: -ona
Tách âm: mo‧na

Tính từ

mona (đối cách số ít monan, số nhiều monaj, đối cách số nhiều monajn)

(tiền) Thuộc về tiền tệ, liên quan đến tiền nong.

Đọc thêm

“mona”, trong Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, 2020, →ISBN
“mona”, trong Reta Vortaro [Từ điển trực tuyến] (bằng tiếng Quốc tế ngữ), 1997-2026

Tiếng Sotho

Phó từ

mona

Đây; phó từ chỉ xuất cận tính.

Tiếng Tahiti

Từ nguyên

Từ tiếng Đa Đảo nguyên thủy *mona, từ tiếng Châu Đại Dương nguyên thủy *moñak, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo nguyên thủy *məñak.

Tính từ

mona

Ngọt.

Từ liên hệ

Tham khảo

Lemaître, Yves (1995), Lexique du tahitien contemporain [Từ vựng Tahiti hiện đại]‎ (bằng tiếng Pháp), Paris: Éditions de l'Orstom, →ISBN
“mona” trong Dictionnaire en ligne Tahitien/Français (Từ điển Tahiti–Pháp trực tuyến), Tahitian Academy.

Tiếng Tajio

Phó từ

mona

Không.

Tiếng Tây Ban Nha

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: /ˈmona/ [ˈmo.na]
Âm thanh (Colombia): (tập tin)
Vần: -ona
Tách âm: mo‧na

Từ nguyên 1

Cây từ nguyên

tiếng Ả Rập مَيْمُون (maymūn)mượn

tiếng Tây Ban Nha maimón

tiếng Tây Ban Nha maimonacắt?

tiếng Tây Ban Nha *mona

Có thể cắt từ maimona, giống cái tương đương của maimón, vay mượn từ tiếng Ả Rập مَيْمُون (maymūn, “khỉ đầu chó, khỉ mặt chó”). So sánh với tiếng Anh monkey.

Danh từ

mona gc (số nhiều monas, giống đực mono, giống đực số nhiều monos)

Giống cái tương đương của mono: khỉ cái.
Người hay bắt chước.
(Mexico, Chile) Búp bê, con rối.
(Colombia) Người phụ nữ tóc vàng hoe.

Từ phái sinh

Hậu duệ

→ Tiếng Anh: mona
→ Tiếng Ý: mona

Danh từ

mona gc (số nhiều monas)

Sự say rượu, sự quá chén.
Đồng nghĩa: xem Kho từ vựng:borrachera

Từ phái sinh

Tính từ

mona gc si

Dạng giống cái số ít của mono.

Từ nguyên 2

Danh từ

mona gc (số nhiều monas)

Món bánh có dạng hình vòng tròn, giống với roscón.

Từ phái sinh

mona de Pascua

Đọc thêm

“mona”, trong Diccionario de la lengua española [Từ điển tiếng Tây Ban Nha] (bằng tiếng Tây Ban Nha), phiên bản trực tuyến 23.8.1, Real Academia Española, 15 tháng 12 2025

Tiếng Volapük

Danh từ

mona

Dạng sinh cách số ít của mon.

Tiếng Ý

Từ nguyên 1

Từ tiếng Tây Ban Nha mono, có nguồn gốc từ tiếng Ả Rập.

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: /ˈmɔ.na/
Vần: -ɔna
Tách âm: mò‧na

Danh từ

mona gc (số nhiều mone)

(không còn dùng) Khỉ.

Từ nguyên 2

Không chắc chắn.

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: /ˈmo.na/
Vần: -ona
Tách âm: mó‧na

Danh từ

mona gc (số nhiều mone)

(phương ngữ, chủ yếu là Triveneto, thô tục, nghĩa bóng) Lồn.

Danh từ

mona gđ (bất biến)

(phương ngữ, chủ yếu là Triveneto, thô tục, nghĩa xấu) Kẻ ngốc, kẻ ngớ ngẩn, người bị lừa bịp.

Từ đảo chữ

Maon, Oman, mano, noma

Tiếng Yola

Từ nguyên

Từ tiếng Anh trung đại mone, từ tiếng Anh cổ mōna (“mặt trăng”), từ tiếng German Tây nguyên thủy *mānō.

Cách phát âm

IPA^{(ghi chú)}: /ˈmoːnə/

Danh từ

mona

Mặt trăng.
- 1788, VOCABULARY of the LANGUAGE of the Barony of FORTH and BARGIE.:
  halluf-mona,
  nửa vầng trăng.

Từ phái sinh

halluf-mona

Tham khảo

Charles Vallancey (1788), “Memoir of the Language, Manners and Customs of an Anglo-Saxon Colony Settled in the Baronies of Forth and Bargie, in the County of Wexford, Ireland, in 1167, 1168 and 1169.”, trong The Transactions of the Royal Irish Academy‎, tập 2, Royal Irish Academy, tr. 31