doéirig

Tiếng Ireland cổ

Từ nguyên

Từ dí- (“từ”) +‎ at·reig (“mọc, vươn lên”) (không có trung tố đại từ). Mặc dù động từ này không còn tồn tại trong tiếng Ireland hiện đại, nhưng vẫn sử dụng các thành phần tương tự trong cụm từ éirigh de (nghĩa đen “vươn lên từ”) (có nghĩa là “từ bỏ”).

Cách phát âm

• IPA^{(ghi chú)}: [doˈheːrʲiɣʲ]

Động từ

do·éirig (dạng đặt trọng âm ở âm tiết thứ nhất ·dérig, danh từ mang tính động từ déirge)

1. Từ bỏ.

Chia động từ

Phức, class B I present, t preterite, s (không láy âm) future, s subjunctive

		Ngôi 1 si.	Ngôi 2 si.	Ngôi 3 si.	Ngôi 1 sn.	Ngôi 2 sn.	Ngôi 3 sn.	Bị động si.	Bị động sn.
Hiện tại chỉ định	Deut.						du·ǽrget	du·ǽragar
	Prot.			·dérig	·dérgemar
Chưa hoàn thành chỉ định	Deut.
	Prot.
Quá khứ	Deut.
	Prot.
Hoàn thành	Deut.			du·réracht		do·rérachtid, do·rréractid
	Prot.						·deraérachtatar
Tương lai	Deut.	du·ǽrus
	Prot.			·dér		·dérsid, ·déirsid
Điều kiện	Deut.	du·ǽrsinn
	Prot.			·déirsed
Hiện tại giả định	Deut.
	Prot.
Quá khứ giả định	Deut.
	Prot.
Mệnh lệnh
Danh từ mang tính động từ		déirge, dǽrge
Phân từ quá khứ		dérachtae
Động từ chỉ sự cần thiết		dérachtai

Lưu ý: thì tương lai và thì hiện tại giả định có cùng dạng, cũng như thì điều kiện và thì quá khứ giả định. Các dạng được liệt kê ở đây là thì tương lai/điều kiện, nhưng trong ngữ cảnh chúng cũng có thể là thì hiện tại/quá khứ giả định.

Trích dẫn

• kh. 800, Würzburg Glosses on the Pauline Epistles, xuất bản trong Thesaurus Palaeohibernicus (tái bản 1987, Dublin Institute for Advanced Studies), Whitley Stokes & John Strachan biên tập và biên dịch, quyển I, tr. 499–712, Wb. 18^c6

  Is machthad limm a threte do·rérachtid máam fírinne gđ soscéli; .i. i⟨s⟩ súaignid nírubtar gaítha for comairli. Is dían do·rréractid maám ind ṡoscéli.

  Tôi ngạc nhiên khi thấy anh chị em đã nhanh chóng từ bỏ ách công lý và phúc âm; nghĩa là rõ ràng là lời khuyên của anh chị em không khôn ngoan. Anh chị em đã nhanh chóng từ bỏ ách phúc âm.

  (literally, “it is a wonder to me its quickness that…”)

Biến đổi âm

Biến đổi âm của doéirig

gốc	nhược hóa	mũi hóa
do·éirig (phát âm với /h/ trong trường hợp lắp âm h vào đầu từ)	không biến đổi	do·n-éirig

Lưu ý: Một số dạng có thể chỉ là giả thuyết.
Không phải dạng biến đổi nào cũng đều tồn tại.

Đọc thêm

• G. Toner, M. Ní Mhaonaigh, S. Arbuthnot, D. Wodtko, M.-L. Theuerkauf (biên tập viên) (2019), “1 do·érig”, trong eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
• Bản mẫu:R:cel:VKG