oẳn tù tì

Tiếng Việt

Hai người đàn ông thi đấu oẳn tù tì.

Cách viết khác

• oằn tù tì, oẳn tù xì
• uỳn tù tì, uỳn tù xì
• tù tì, xù xì

Từ nguyên

Dẫn xuất từ tiếng Anh one, two, three (“một, hai, ba”).

Cách phát âm

IPA theo giọng

Hà Nội	Huế		Sài Gòn
wan˧˩˧ tṳ˨˩ ti̤˨˩	waŋ˧˩˨ tu˧˧ ti˧˧		waŋ˨˩˦ tu˨˩ ti˨˩
Vinh	Thanh Chương		Hà Tĩnh
wan˧˩ tu˧˧ ti˧˧

• Âm thanh (Hà Nội):

  (tập tin)

Danh từ

oẳn tù tì

1. (trò chơi bằng tay) Trò chơi giữa hai người (hoặc nhiều hơn) bằng cách vung ra đồng thời một trong ba hình dạng: ngón trỏ và ngón giữa tạo hình chữ V (kéo), cả bàn tay nắm lại (đá/búa) và xòe bàn tay (giấy/bao).

   Đồng nghĩa: kéo búa bao, uyn đơ toa, uỳn, mốt xầm xì, viên xô xì, oong đơ toa

   • 2011, Lê Đức Quang, “Oẳn tù tì”, trong Dịu dàng ơi!, Công ty Văn hóa Hương Trang:

     Lúc cưới nhau rồi, anh chị vẫn giữ thói quen trò chơi cũ. Trưa cũng như chiều, ăn cơm xong anh chị lại chơi oẳn tù tì, ai thua rửa chén, ai thắng ngồi gác chân cười ha hả trêu tức người thua.

Dịch

Trò chơi

• Tiếng Anh: rock paper scissors (en)
• Tiếng Ả Rập: حَجَر وَرَقَة مِقَصّ (ḥajar waraqa miqaṣṣ), حَجَر وَرَق مِقَصّ (ḥajar waraq miqaṣṣ)
• Tiếng Armenia: չինգաչունգ (čʿingačʿung), քար, մկրատ, թուղթ (kʿar, mkrat, tʿułtʿ)
• Tiếng Azerbaijan: ciciko, daş, qayçı, kağız
• Tiếng Basque: harri-orri-ar
• Tiếng Bulgari: ка́мък, но́жица, харти́я (kámǎk, nóžica, hartíja)
• Tiếng Catalan: pedra, paper, tisores
• Tiếng Hungary: kő-papír-olló (hu)
• Tiếng Macedonia: лист камен ножички (list kamen nožički)
• Tiếng Miến Điện: စုံစွမ်စိ (cumcwamci.)
• Tiếng Nhật: じゃん拳, じゃんけん (ja) (janken), じゃん拳ぽん, じゃんけんぽん (ja) (jankenpon)
• Tiếng Pháp: pierre-feuille-ciseaux (fr) gđ, chifoumi (fr) gđ
• Tiếng Séc: kámen, nůžky, papír gđ
• Tiếng Thái: เป่ายิ้งฉุบ (th) (bpào-yíng-chùp)
• Tiếng Triều Tiên: (Hàn Quốc) 가위바위보 (ko) (gawibawibo); (Triều Tiên) 돌가위보 (ko) (dolgawibo), 가위주먹 (ko) (gawijumeok), 주먹가위 (ko) (jumeokgawi)
• Tiếng Trung Quốc:

  Tiếng Mân Tuyền Chương: 鉸刀石頭紙 (ka-to-chio̍h-thâu-chóa)

  Tiếng Quảng Đông: 包剪揼

  Tiếng Quan Thoại: 石頭剪子布 (zh), 剪刀石頭布 (zh)

Động từ

oẳn tù tì

1. Chơi trò chơi nói trên.

   Oẳn tù tì, ra cái gì, ra cái này.

   Oẳn tù tì búng tai.

   • 26/04/2015, Phạm Anh Vinh, “Ước gì ngành giáo dục đổi giờ học và bỏ dùng bút mực”, trong VnExpress‎:

     Khi vào lớp thì oẳn tù tì, đứa nào thắng thì được co chân lên ghế để kẻ thua ngồi lên (cho đỡ lạnh), […]

Dịch

Chơi oẳn tù tì

• Tiếng Thái: เป่ายิ้งฉุบ (th) (bpào-yíng-chùp)