vai

Xem thêm: Vai, vaî, văi, vải, và va'i

Ngôn ngữ (8)

Đa ngữ • Tiếng Việt

---

Tiếng Rapa Nui • Tiếng Rarotonga • Tiếng Tahiti • Tiếng Tày • Tiếng Tuvalu • Tiếng Veps

---

Thể loại trang

Đa ngữ

Từ nguyên

Từ tiếng Anh Vai.

Ký tự

vai

1. (international standards) Mã ngôn ngữ ISO 639-2 & ISO 639-3 cho Vai.

Tiếng Việt

Cách viết khác

• (miền Bắc Việt Nam) ban

Từ nguyên

So sánh với tiếng Cơ Tu nguyên thủy *ʔapaal (“vai”) (từ đây có tiếng Pa Kô apal).

Được chứng thực trong Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經; kh. thể kỷ 12) 多埋 (Hán-Việt hiện đại: đa mai).

Được chứng thực ở phương ngữ miền Bắc tiếng Việt trung cổ ꞗĕai, ꞗai trong Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651).

Cách phát âm

IPA theo giọng

Hà Nội	Huế		Sài Gòn
vaːj˧˧	jaːj˧˥		jaːj˧˧
Vinh	Thanh Chương		Hà Tĩnh
vaːj˧˥			vaːj˧˥˧

• Âm thanh (Sài Gòn):

  (tập tin)

Danh từ

vai (𣘾, 𦠘, 𦢳)

1. (giải phẫu học) Phần cơ thể ở hai bên cổ nối thân với cánh tay.

   Sức dài vai rộng.

2. Phần của áo che vai.

   Áo vá vai.

   Áo rách thay vai, quần rách đổi ống.

3. Bậc; hàng.

   Bằng vai, phải lứa.

4. Nhân vật trong vở kịch, vở tuồng, vở chèo mà một người đóng.

   Vai chính.

Từ phái sinh

• bả vai
• bờ vai
• kề vai sát cánh
• phân vai
• sánh vai
• sức dài vai rộng
• vai chính
• vai phụ
• vai trò
• vai vế

Dịch

phần cơ thể ở hai bên có nối thân với cánh tay

• Tiếng Anh: shoulder (en)
• Tiếng Cebu: abaga
• Tiếng Estonia: õlg (et)
• Tiếng Hà Lan: schouder (nl) gđ
• Tiếng Higaonon: bulad
• Tiếng Hiligaynon: abága
• Tiếng Hindi: कंधा (hi) gđ (kandhā), शाना (hi) gđ (śānā)
• Tiếng Jeju: 둑지 (dukji), 엇게 (eotge)
• Tiếng Kurd:

  Tiếng Soran: شان (şan)

• Tiếng Kyrgyz: ийин (ky) (iyin)
• Tiếng Lào: ບ່າ (lo) (bā)
• Tiếng Latinh: umerus, humerus
• Tiếng Latvia: plecs gđ, kamiesis gđ (phương ngữ hóa)
• Tiếng Laz: მხუჯი (mxuci)
• Tiếng Lezgi: къуьн (q̄ün)
• Tiếng Limburg: sjouwer (li) gc, assel (li) gc
• Tiếng Lingala: lipeka, libeke

• Tiếng Litva: petys gđ
• Tiếng Livonia: ab
• Tiếng Lombard: spalla (lmo) gc
• Tiếng Miến Điện: ပခုံး (my) (pa.hkum:)
• Tiếng Nhật: 肩 (ja) (かた, kata)
• Tiếng Pháp: épaule (fr) gc

  Tiếng Pháp cổ: espalle gc, espaule gc

  Tiếng Pháp trung đại: espaule, espaulle gc

• Tiếng Quốc tế ngữ: ŝultro (eo)
• Tiếng Triều Tiên: 어깨 (ko) (eokkae)
• Tiếng Trung Quốc:

  Tiếng Đông Can: җязы (ži͡azɨ), җягуэзы (ži͡aguezɨ)

  Tiếng Khách Gia: 肩頭 (kiên-thèu / kiân-thèu)

  Tiếng Mân Tuyền Chương: 肩頭 (zh-min-nan) (keng-thâu / kuiⁿ-thâu / kan-thâu), 肩胛頭 (zh-min-nan) (keng-kah-thâu / kuiⁿ-kah-thâu / kan-kah-thâu)

  Tiếng Quan Thoại: 肩 (zh) (jiān), 肩膀 (zh) (jiānbǎng)

  Tiếng Quảng Đông: 膊頭 (bok³ tau⁴)

• Tiếng Ý: spalla (it) gc
• Tiếng Đan Mạch: skulder (da) gch

Tham khảo

• Hồ Ngọc Đức (biên tập) (2003), “vai”, trong Việt–Việt‎ (DICT), Leipzig: Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)
• Thông tin chữ Hán và chữ Nôm dựa theo cơ sở dữ liệu của phần mềm WinVNKey, đóng góp bởi học giả Lê Sơn Thanh; đã được các tác giả đồng ý đưa vào đây. (chi tiết)

Tiếng Rapa Nui

Từ nguyên

Từ tiếng Đa Đảo Đông nguyên thủy *wai, từ tiếng Đa Đảo hạt nhân nguyên thủy *wai, từ tiếng Đa Đảo nguyên thủy *wai, từ tiếng Châu Đại Dương nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo Đông nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo Trung Đông nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo nguyên thủy *wahiʀ.

Danh từ

vai

1. Nước.

Tham khảo

• William Churchill, The Polynesian Wanderings: Tracks of the Migration Deduced (1911)

Tiếng Rarotonga

Từ nguyên

Từ tiếng Đa Đảo Đông nguyên thủy *wai, từ tiếng Đa Đảo hạt nhân nguyên thủy *wai, từ tiếng Đa Đảo nguyên thủy *wai, từ tiếng Châu Đại Dương nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo Đông nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo Trung Đông nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo nguyên thủy *wahiʀ.

Danh từ

vai

1. Nước.

Tham khảo

• TE REO MĀORI KŪKI ‘ĀIRANI NCEA Level 1 Vocabulary List (January 2024).
• William Churchill, The Polynesian Wanderings: Tracks of the Migration Deduced (1911)

Tiếng Tahiti

Từ nguyên 1

Từ tiếng Đa Đảo Đông nguyên thủy *wai, từ tiếng Đa Đảo hạt nhân nguyên thủy *wai, từ tiếng Đa Đảo nguyên thủy *wai, từ tiếng Châu Đại Dương nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo Đông nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo Trung Đông nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo nguyên thủy *wahiʀ. Thường được thay thế bằng pape vì lý do húy kỵ tên của nhà lãnh đạo (tapu).

Danh từ

vai

1. Nước.

   Đồng nghĩa: pape

Tham khảo

• William Churchill, The Polynesian Wanderings: Tracks of the Migration Deduced (1911)

Từ nguyên 2

So sánh với tiếng Maori wai.

Đại từ

vai

1. Ai.

Tiếng Tày

Danh từ

• (Thạch An – Tràng Định) IPA^{(ghi chú)}: [vaːj˧˧]
• (Trùng Khánh) IPA^{(ghi chú)}: [waːj˦˥]

Danh từ

vai

1. Mây, song.

Tham khảo

• Lương Bèn (2011), Từ điển Tày-Việt‎, Thái Nguyên: Nhà Xuất bản Đại học Thái Nguyên

Tiếng Tuvalu

Từ nguyên

Từ tiếng Đa Đảo hạt nhân nguyên thủy *wai, từ tiếng Đa Đảo nguyên thủy *wai, từ tiếng Châu Đại Dương nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo Đông nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo Trung Đông nguyên thủy *waiʀ, từ tiếng Mã Lai-Đa Đảo nguyên thủy *wahiʀ.

Danh từ

vai

1. Nước.
2. Hồ.

Đồng nghĩa

• (hồ): vaitūloto

Tham khảo

• An Introduction to Tuvaluan (1999, →ISBN

Tiếng Veps

Từ nguyên

Từ tiếng Finn nguyên thủy *vai.

Liên từ

vai

1. Hoặc.

Tham khảo

• Zajceva, N. G.; Mullonen, M. I. (2007), “или, либо”, trong Uz’ venä-vepsläine vajehnik / Novyj russko-vepsskij slovarʹ‎, Petrozavodsk: Periodika